Magnarinn í Morgunvaktinni

Í morgun sat ég í Morgunvaktinni á Rás 1 hjá Þórunni Elísabetu Bogadóttur. Tilefnið var frétt frá Danmörku: einkunnir í skriflegri dönsku hafa fallið, og margir voru fljótir að benda á gervigreindina sem sökudólg. En fylgni er ekki orsakasamhengi, og myndin er flóknari en fyrirsögnin.

Hliðið var aldrei til

Það sem ég kalla aðgangslost snýst um þetta: allt í einu hafa verkfæri sem áður kröfðust margra ára náms opnast fyrir hverjum sem er. Fólk talar eins og gervigreindin hafi rifið niður hlið — en hliðið var aldrei til. Það sem breyttist er hver kemst að, og hversu hratt.

Í menntakerfinu birtist þetta sem freisting: að nota vélina sem þægindalag frekar en að beita henni af alvöru. Ef nemandi lætur vélina skrifa fyrir sig lærir hann ekki að skrifa. En það er ekki tæknin sem ræður því — það erum við, og hvernig við skipuleggjum námið.

Magnarinn gefur til baka það sem þú setur í hann

Ég held fast í myndlíkinguna um magnarann. Settu suð inn í magnara og hækkaðu, og þú færð hærra suð. Settu inn rétta tóna, og þú færð þá margfaldaða til baka. Gervigreindin magnar — en hún magnar bara það sem þú setur í hana. Ef inntakið er hugsunarlaust er afurðin hávær vitleysa.

Þess vegna er dómgreindin — að vita hvað eigi að gera, ekki bara hvernig — það dýrmætasta sem skólinn getur kennt þegar vélin getur framkvæmt nánast hvað sem er.

Magnanlegar manneskjur

Í viðtalinu varð til orð sem ég ætla að halda í: magnanlegar manneskjur. Þau sem kunna að setja rétta tóna í magnarann — að spyrja réttu spurninganna, bera ábyrgð á útkomunni, halda mennskunni í miðjunni. Það er ekki tæknilæsi eitt og sér. Það er dómgreind, ábyrgð og forvitni.

Þetta snýst ekki um tæknina. Það snýst um stjórnarhætti — hvernig við skipuleggjum samfélagið og skólana okkar. Vélin magnar; við ákveðum hvað fer í hana.

Takk fyrir samtalið, Þórunn. Upptaka og nánari punktar rata í skjalasafnið mitt — en kjarninn er þessi: einkunnafall er einkenni, ekki orsök. Spurningin sem situr eftir er ekki „hvernig stöðvum við vélina" heldur „hvernig ölum við upp magnanlegar manneskjur".